Itoobiya iyo Eritrea ayaa la sheegay inay ciidamo badan soo dhoobeen xuduudda ay wadaagaan, xilli la sheegay in iska horimaadyo ka dhaceen deegaanka Badme, taasoo kordhisay cabsida laga qabo dagaal toos ah oo dhex mara labada dal.
Ilo dowladeed iyo diblomaasiyiin ayaa sheegay in ciidamada labada dhinac ay hadda isku dhow yihiin, oo ay xaalad ku jiraan oo ay is weerari karaan.
Hay’adda ACLED, oo diiwaan geliso colaadaha adduunka, ayaa sheegtay in toddobadkii la soo dhaafay ay ka dhaceen iska horimaadyo iyo rasaas la isku riday agagarka Badme.
ACLED ayaa sheegtay in 12-ka Noofembar ay diyaarado aan duuliye lahayn oo Itoobiyaan ah duqeeyeen goobo la rumeysan yahay inay ku sugnaayeen ciidamada Eritrea, oo u dhow Badme. Eritrea ayaa la sheegay inay ka jawaabtay, kadibna maalintii xigtay labada ciidan ay ku dagaallameen deegaanka xuduudda.
Haddii la xaqiijiyo, kuwani waxay noqonayaan iska horimaadyadii ugu horreeyay ee labada dal in ka badan hal bil.
Hase yeeshee wakaaladda Reuters ma aysan awoodin inay si madax bannaan u xaqiijiso dagaallada. Ilo la xiriira ciidamada Tigray ayaa iyaguna beeniyay in dagaal uu dhex maray Itoobiya iyo Eritrea, iyagoo sheegay in ciidamada dowladdu ay xuduudda u soo dhowaaden xilli ay daba socdeen.
Wasiirka Warfaafinta Eritrea, Yemane Gebremeskel, ayaa xisbiga talada haya ee Itoobiya ku eedeeyay inuu faafinayo dacaayado ku saabsan xuduudda. Ma uusan si toos ah uga hadlin dhaqdhaqaaqa ciidamada iyo dagaallada.
Magnus Taylor, oo falanqeeye ka ah hay’adda International Crisis Group, ayaa ka digay in colaadda Tigray ay Eritrea soo jiidi karto, taasoo horseedi karta dagaal toos ah oo dhex mara labada dal.
Dagaalka u dhexeeya ciidamada federaalka Itoobiya iyo ciidamada Tigray ayaa dib u qarxay bishii Sebtembar.
Bishii Oktoobar, dowladda Itoobiya ayaa sheegtay in ciidamada Eritrea ay xuduudda soo galeen si ay u taageeraan fallaagada. Asmara ayaa beenisay, waxayna Addis Ababa ku eedeysay inay raadinayso marmarsiinyo ay ku weerarto.
Itoobiya ayaa sidoo kale Suudaan iyo Masar ku eedeysay inay taageeraan fallaagada Tigray, waxayna labada dal beeniyeen eedeymahaas.
Labada dal ayaa wadaaga xuduud ka dheer 1,000 kilomitir. Dagaalkii ay 1998 ilaa 2000 ku dagaallameen Badme ayaa ku dhintay tobanaan kun oo qof.
Sannadkii 2018 ayay heshiis nabadeed saxiixdeen, waxayna is garab taageen intii lagu jiray dagaalkii Tigray ee 2020 ilaa 2022.
Hase yeeshee xiriirka ayaa xumaaday kadib markii Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed uu bilaabay inuu ka hadlo baahida Itoobiya ee helitaanka bad. Eritrea ayaa arrintaas u aragta khatar, halka Abiy uu sheegay inuu raadinayo jid nabadeed.
Xiisadda ayaa sidoo kale saameysay gobolka Geeska Afrika oo dhan, iyadoo Ruushka iyo Shiinaha ay wadaan dadaallo diblomaasiyadeed oo lagu qaboojinayo.









