Wararka24: Ganacsatada Soomaaliya ayaa bilaabay inay raadiyaan marinno cusub oo ay badeecooyinka dalka kusoo geliyaan, iyadoo walaac laga muujinayo amniga marinnada muhiimka ah ee Bab al-Mandab iyo Hormuz oo ay saameynayaan colaadaha iyo xiisadaha ka taagan gobolka.
Xaaladdan ayaa kusoo beegmaysa xilli Xuutiyiinta Yemen ay qabsadeen magaalo deked ah iyo jasiirad istaraatiiji ah, taasoo sare u qaadday walaaca laga qabo amniga maraakiibta ganacsiga ee isaga kala goosha Badda Cas, Gacanka Cadmeed iyo marin-biyoodka Bab al-Mandab.
Shirkadaha Soomaaliyeed ayaa muddo dheer badeecooyinka Aasiya kasoo dhoofsada iyagoo adeegsanaya dekedaha dalalka Khaliijka, gaar ahaan Imaaraadka Carabta, Cumaan iyo Sacuudi Carabiya. Hase yeeshee, xaaladda amni ee cusub ayaa qaar ka mid ah ganacsatada ku riixday inay tijaabiyaan safarro toos ah oo aan ku xirnayn dekedaha Khaliijka.
Maareeyaha Dekedda Muqdisho, Maxamed Cali Nuur Ameeriko, ayaa sheegay in xiisadaha ka jira Bab al-Mandab iyo Hormuz ay saameyn ku yeesheen ganacsiga iyo dhaqdhaqaaqa maraakiibta. Wuxuu sheegay in maamulka dekedda iyo ganacsatada ay iska kaashanayaan sidii loo heli lahaa marinno kale oo lagu yareyn karo saameynta xaaladda.
“Xiisadihii ugu dambeeyay ee Bab al-Mandab, iyo sidoo kale kuwa ka jira marin-biyoodka Hormuz, si taban ayay noo saameeyeen,” ayuu yiri Ameeriko, isagoo intaas ku daray in la qaaday tallaabooyin looga fogaanayo carqaladaha ka dhasha xiisadahaas.
Ameeriko ayaa sheegay in markab sonkor ah markii ugu horreysay si toos ah looga keenay Sri Lanka, taasoo uu ku tilmaamay tallaabo ka mid ah xeeladaha lagu yareynayo saameynta xiisadaha gobolka.
Kabtan Cali Jemdi, oo shixnado sonkor ah qaada, ayaa wakaaladda wararka AP u sheegay in hubanti la’aanta amni ee gobolka ay walaac ku abuurtay maraakiibta isticmaasha marinnadaas. Wuxuu sheegay in xaaladda ka jirta Bab al-Mandab ay caqabad ku noqon karto maraakiibta ganacsiga.
Soomaaliya oo si weyn ugu tiirsan badeecooyinka dibadda laga keeno ayaa si gaar ah ugu nugul carqaladaha ku yimaada ganacsiga badda. Haddii maraakiibta lagu qasbo inay maraan waddooyin dheer ama khatar badan, waxaa kordhi kara kharashaadka gaadiidka, taasoo ugu dambeyn saameyn ku yeelan karta qiimaha badeecooyinka gudaha.
Dhanka kale, dagaallada ka socda Yemen ayaa sababay barakac cusub, iyadoo Hay’adda Socdaalka Adduunka ee IOM ay sheegtay in tobannaan kun oo qof ay barakaceen tan iyo markii ay dib u soo cusboonaadeen colaadaha. Dad kale ayaa gaaray Jabuuti, oo ku taalla dhinaca kale ee Bab al-Mandab.
Xaaladda sii xumaanaysa ee Yemen iyo amniga Bab al-Mandab iyo Hormuz ayaa sidaas darteed saameyn ku yeelan karta ganacsiga gobolka iyo silsiladaha sahayda caalamka, iyadoo Soomaaliya ay isku dayeyso inay yareyso khataraha ku iman kara badeecooyinka ay dibadda kala soo degto.
