WARARKA24: Xuutiyiinta Yemen ayaa qabsaday magaalada dekedda leh ee Mocha, iyagoo si weyn ugu sii dhawaanaya marin-biyoodka istaraatiijiga ah ee Bab al-Mandab, xilli dagaallada Yemen ay dib uga soo cusboonaadeen kadib muddo dheer oo xasillooni ah. Talaabadhaan ayaa kordhisay walaaca laga qabo in dagaalku mar kale isu beddelo colaad ballaaran oo saameyn ku yeelata amniga iyo ganacsiga gobolka.
Sida ay sheegeen ilo militari oo Yemen ah, Xuutiyiintu waxay Mocha kala wareegeen ciidamada dowladda iyo kuwa taageera, kadib dagaallo xooggan oo ka dhacay xeebaha galbeed. Ciidamada Xuutiyiinta ayaa sidoo kale u sii dhaqaaqay dhanka jasiiradaha Hanish, taas oo u sii dhoweynaysa kooxda marin-biyoodka Bab al-Mandab.
Mocha waxay qiyaastii 75 kiiloomitir waqooyi ka xigtaa Bab al-Mandab, oo isku xira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed. Marin-biyoodkaasi wuxuu muhiim u yahay isu-socodka maraakiibta ganacsiga iyo shidaalka u kala goosha Aasiya, Bariga Dhexe iyo Yurub, iyadoo qiyaastii 10 ilaa 12 boqolkiiba ganacsiga caalamka uu ku tiirsan yahay waddadan.
Horumarka Xuutiyiinta ayaa yimid kadib markii ciidamada dowladda Yemen iyo xoogagga la safan ay dib uga gurteen dhowr goobood oo ku yaalla xeebaha galbeed. Tarek Saleh, oo hoggaamiya ciidamada dowladda taageera ee ka dagaallama aaggaas, ayaa ciidamadiisa ku amray inay dib isu abaabulaan, isla markaana sameystaan xarun talis oo kale oo ku taalla meel ammaan ah.
Xuutiyiinta ayaa dhankooda sheegay in howlgalladoodu leeyihiin bartilmaameedyo gaar ah, ayna doonayaan in isu-socodka maraakiibta caalamiga ah uusan khatar gelin. Si kastaba, horumarkooda cusub ayaa walaac gaar ah ku haya Sacuudi Carabiya, maadaama boqortooyadu isticmaasho dekedda Yanbu ee Badda Cas si ay qayb uga mid ah dhoofinta shidaalka uga leexiso marin-biyoodka Hormuz.
Doorka Iran ee xiisada marinka Bab El Mendab iyo Xuutiyiinta Yemen
Iran ayaa lagu eedeeyay inay Xuutiyiinta siisay hub, dhaqaale iyo talo militari oo gacan ka geysatay horumarka cusub, inkastoo Tehran ay beenisay inay si toos ah u maamusho hawlgallada kooxda. Reuters ayaa soo werisay in ilo Yemen iyo kuwo gobolka ah ay sheegeen in taageerada Iran ay door muhiim ah ku leedahay awoodda Xuutiyiinta ee dagaalka.
Dhinaca kale, Pakistan ayaa Iran gaarsiisay fariin ka timid Sacuudi Carabiya oo ku saabsan weerarrada Xuutiyiinta ee boqortooyada. Sarkaal Iranian ah ayaa xaqiijiyay in fariinta la gaarsiiyay Tehran, balse wuxuu sheegay in Iran aysan maamulin Xuutiyiinta.
Dagaallada cusub ayaa sidoo kale saameyn ku yeeshay qiimaha tamarta iyo cabsi laga qabo in maraakiibta ganacsiga ay mar kale ka fogaadaan Badda Cas. Haddii dagaalku sii fido, khalkhalka Bab al-Mandab wuxuu saameyn ku yeelan karaa ganacsiga caalamka, dhoofinta shidaalka iyo waddooyinka maraakiibta ee isku xira Badda Cas iyo Kanaalka Suweys.
Qabsashada Mocha ayaa noqotay guushii militari ee ugu weynayd ee Xuutiyiintu gaaraan tan iyo xabbad-joojintii 2022, waxayna dib u soo celisay walaaca laga qabo in Yemen ay mar kale gasho dagaal baahsan. Dowladda Yemen iyo xulafadeeda ayaa hadda wajahaya cadaadis xooggan oo ku saabsan sidii loo joojin lahaa fiditaanka Xuutiyiinta ee xeebaha galbeed.
