Wararka24: Toddoba urur oo isugu jira kooxo hubeysan iyo dhaqdhaqaaqyo siyaasadeed oo Itoobiyaan ah ayaa ku dhawaaqay isbahaysi cusub oo ay sheegeen inuu doonayo in xilka laga tuuro xukuumadda Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed, kadibna la dhiso dowlad ku-meel-gaar ah oo loo dhan yahay.
Isbahaysiga oo loo bixiyay Ethiopian Peoples’ Forces Alliance for Survival, ama Alliance for Survival, ayaa mideeyay Amhara Fano National Movement, Oromo Liberation Army (OLA), Tigray People’s Liberation Front (TPLF), Ogaden National Liberation Front (ONLF), Afar Revolutionary Democratic Unity Front, Benishangul Peoples’ Liberation Movement iyo Gumuz Peoples’ Democratic Movement.
Bayaanka ay wadajir u soo saareen ayay kooxuhu ku sheegeen inay isku dubbaridi doonaan awooddooda siyaasadeed iyo abaabulkooda, iyagoo dowladda Abiy ku eedeeyay inay dalka gelisay colaado daba-dheeraaday iyo dhibaatooyin siyaasadeed iyo dhaqaale. Isbahaysigu wuxuu sheegay in hadafkiisa koowaad uu yahay in la soo afjaro nidaamka hadda jira lana dhiso dowlad ku-meel-gaar ah oo ku shaqeysa axdi cusub.
Kooxaha ayaa sidoo kale sheegay in xilliga kala-guurka la qaban doono wada-hadal dastuuri ah oo loo dhan yahay, kaas oo lagu xallinayo khilaafaadka siyaasadeed iyo arrimaha mustaqbalka dalka. Si kastaba, bayaanka laguma caddeyn qaab dhismeedka hoggaanka isbahaysiga ama sida ay kooxaha kala duwan u mideyn doonaan hawlgalladooda.
Isbahaysiga ayaa si gaar ah isha loogu hayaa maadaama qaar ka mid ah xubnihiisu horey uga tirsanaayeen dhinacyo iska soo horjeeday dagaalladii Itoobiya. Fano waxay intii uu socday dagaalkii Tigray 2020–2022 garab taagneyd ciidamada federaalka, halka TPLF ay dagaal kula jirtay dowladda, waxaana OLA ay iyaduna dagaal kula jirtay dowladda federaalka.
Heshiiskii Pretoria ee November 2022 ayaa soo afjaray dagaalkii u dhexeeyay dowladda federaalka iyo TPLF, balse khilaafaadyo siyaasadeed iyo kuwo dhuleed ayaa weli jira. Warbixinno cusub ayaa sidoo kale sheegaya in dagaallo iyo xiisado ay ka jiraan qaybo ka mid ah Tigray, Amhara iyo Oromia.
OLA ayaa 17-kii Sebtembar sheegtay in iskaashiga u dhexeeya kooxaha mucaaradka uusan weli ka dhignayn heshiis laga gaaray arrimaha waaweyn sida federaalka, is-maamulka iyo qaabka mustaqbalka Itoobiya. Arrintaasi waxay muujineysaa in kooxaha isbahaysiga sameeyay ay weli leeyihiin aragtiyo kala duwan oo ku saabsan qaabka loo maamulayo dalka.
Isbahaysigan ayaa lagu dhawaaqay bilo kadib doorashadii guud ee Itoobiya ee 1-dii Juun 2026, taas oo Xisbiga Prosperity Party ee Abiy Ahmed uu ku helay 438 kursi oo ka mid ah kuraastii natiijooyinkooda la shaaciyay. Codbixintu kama dhicin gobolka Tigray, halka amni-darro ay carqaladeysay codbixinta qaybo ka mid ah Amhara iyo Oromia.
Abiy Ahmed ayaa xilka Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya hayay tan iyo 2018, halka Prosperity Party uu dhisay 2019 kadib markii la kala diray isbahaysigii EPRDF. Isbahaysiga cusub ayaa hadda noqonaya isku-day ay kooxo ka kala socda dhowr gobol ugu mideysan yihiin qorshe siyaasadeed iyo mid abaabul oo ka dhan ah dowladda federaalka.







