Wararka24: Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Axmed, ayaa sheegay in dalkiisu uusan marin toos ah oo uu ku gaaro Badda Cas ku waayin cadaadis dibadeed oo keliya, balse ay sababta ugu weyn ahayd kala qeybsanaanta siyaasadeed iyo tabar-darrada gudaha. Hadalkan ayuu ka jeediyay furitaanka Madasha Wada-hadalka Qaran ee Itoobiya, oo looga hadlayo mustaqbalka siyaasadeed iyo xasilloonida dalka.
Abiy ayaa sheegay in khilaafaadka gudaha ay fursad siiyeen dowlado shisheeye oo uu ku eedeeyay inay ka faa’iideysteen kala qeybsanaanta shacabka Itoobiya. Wuxuu ku dooday in Itoobiya ay taariikh ahaan xiriir la lahayd Badda Cas, balse ugu dambeyn ay noqotay dal aan lahayn marin-badeed tan iyo markii Eritrea ay madaxbannaanideeda qaadatay sannadkii 1993.
Ra’iisul Wasaaruhu ma uusan magacaabin dowladaha uu ula jeeday, hase yeeshee wuxuu sheegay inay jiraan dalal sugaya xilliga ay Itoobiyaanku dhexdooda isku dhacaan si ay uga faa’iideystaan xaaladda. Wuxuu ku baaqay in khilaafaadka gudaha lagu xalliyo wada-hadal iyo is-afgarad, si aanay u wiiqin danaha istiraatiijiga ah ee dalka.
Hadallada Abiy ayaa dib u soo nooleeyay doodda ku saabsan dadaallada Itoobiya ee raadinta marin-badeed, arrin hore xiisad uga dhex abuurtay dalalka gobolka. Dowladda Itoobiya ayaa ku adkeysaneysa inay marin-badeed ku raadinayso heshiisyo nabadeed iyo iskaashi dhaqaale, halka qaar ka mid ah dalalka deriska ahi ay weli ka muujinayaan walaac ku saabsan ujeeddooyinka Addis Ababa.
Arrinta marin-badeedka ayaa si gaar ah u saameysay xiriirka Soomaaliya iyo Itoobiya kadib is-afgaradkii ay Itoobiya la gashay Somaliland bishii Janaayo 2024. Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa heshiiskaas ku tilmaantay mid ka hor imanaya madaxbannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalka, taasoo sababtay xiisad diblomaasiyadeed oo muddo socotay.
Bishii Diseembar 2024, Soomaaliya iyo Itoobiya ayaa magaalada Ankara ku kala saxiixday heshiis ay ku xaqiijiyeen ixtiraamka madaxbannaanida iyo midnimada labada dal, iyadoo lagu heshiiyay in Itoobiya ay marin-badeed ku heli karto oo keliya heshiis rasmi ah oo ay la gasho Dowladda Federaalka Soomaaliya. Inkastoo xiriirka labada dal uu tan iyo markaas soo hagaagay, hadallada cusub ee Abiy ayaa mar kale dib u soo celiyay doodda ku saabsan siyaasadda Itoobiya ee la xiriirta Badda Cas.
Madasha Wada-hadalka Qaran ee Itoobiya ayaa la filayaa inay socoto muddo bil ah, waxaana looga hadlayaa arrimo ay ka mid yihiin khilaafaadka siyaasadeed, nidaamka federaalka, amniga iyo aqoonsiga qowmiyadaha. Si kastaba ha ahaatee, qaar ka mid ah xisbiyada mucaaradka iyo kooxaha hubeysan ayaa ka maqan geeddi-socodkan, taasoo dhalisay su’aalo ku saabsan heerka loo dhan yahay ee wada-hadallada
