Wararka24: Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa wada qorshe lagu casriyeynayo nidaamka baasaboorka iyo aqoonsiga qaranka, iyadoo la filayo in baasaboorka cusub la soo saaro dhammaadka sannadka 2026. Isbeddelkan ayaa la rajeynayaa inuu fududeeyo safarrada muwaadiniinta Soomaaliyeed, kuwaas oo muddo dheer la kulmayay caqabado la xiriira dukumentiyada safarka iyo helitaanka dal-ku-galka dalalka qaarkood.
Baasaboorka cusub ma xalindoona caqabadaha jire?
Su’aasha ugu weyn ee taagan ayaa ah in baasaboorka cusub uu muwaadiniinta Soomaaliyeed u sahli doono inay dalalka xubnaha ka ah Ururka Bulshada Bariga Afrika (EAC) ku safraan dal-ku-gal la’aan.
Soomaaliya ayaa si rasmi ah xubin uga noqotay EAC bishii Diseembar 2023, iyadoo noqotay waddankii siddeedaad ee ku biira ururka. Xubinnimadaas ayaa dalka u furtay fursado cusub oo dhinacyada ganacsiga, dhaqaalaha iyo iskaashiga gobolka ah.
Si kastaba ha ahaatee, ku biirista ururka keligeed ma siinayso muwaadiniinta dhammaan xuquuqda isu socodka xorta ah. Waxaa weli loo baahan yahay in dalalka xubnaha ka ah ay ansixiyaan oo dhaqan geliyaan heshiisyada iyo habraacyada sharci ee arrintaas khuseeya.
Agaasimaha Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda Soomaaliya, Xuseen Iidow, ayaa sheegay in Soomaaliya ay dhammaystirtay qaybo badan oo ka mid ah habraacyada looga baahan yahay, balse ay jiraan arrimo kale oo weli u baahan in la dhammaystiro.
Wuxuu tilmaamay in isu socodka Soomaaliya iyo dalalka Bariga Afrika uu hadda soo hagaagayo, isla markaana uu sii fududaan karo marka la hirgeliyo habraacyada harsan iyo nidaamka baasaboorka cusub.
Dhanka kale, dowladda Federaalka iyo Baarlamaanka Soomaaliya ayaa waxaa horyaalla dhammaystirka xeerarka iyo shuruucda muhiimka u ah fududeynta isu socodka muwaadiniinta Soomaaliyeed iyo kuwa dalalka kale ee EAC.
Baasaboorka cusub ayaa la filayaa inuu qayb ka noqdo dadaallada lagu xoojinayo aqoonsiga dukumentiyada safarka Soomaaliya iyo kalsoonida caalamiga ah. Hase yeeshee, weli ma cadda in soo saaristiisa ay si toos ah u horseedi doonto in Soomaalidu dal-ku-gal la’aan ku galaan dhammaan dalalka xubnaha ka ah ururka.
Tan iyo burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya sannadkii 1991-kii, dukumentiyada safarka dalka ayaa la kulmay caqabado la xiriira aqoonsiga iyo kalsoonida caalamiga ah. Dowladda ayaa hadda wajahaysa hawsha dib loogu dhisayo nidaam casri ah oo lagu aqoonsado laguna maamulo dukumentiyada muwaadiniinta.
