Wararka24: Golaha Guud ee Qaramada Midoobay ayaa si aqlabiyad leh u taageeray qaraar ku saabsan in la dhiirrigeliyo isticmaalka khariidad si sax ah u muujineysa baaxadda dhabta ah ee qaaradaha, gaar ahaan Afrika. Qaraarka oo ay soo bandhigtay Togo ayaa helay 164 cod, halka Mareykanka uu noqday dalka keliya ee ka hor yimid, lix dalna ay ka aamuseen.
Qaraarka oo loo bixiyay “Correct the Map” ayaa ka dhashay olole ay taageerayaan Midowga Afrika iyo kooxo u ololeeya in la saxo sida qaaradda Afrika loogu muujiyo khariidadaha caalamka. Tallaabada Qaramada Midoobay ma aha mid sharci ahaan ku qasbeysa dowladaha inay joojiyaan isticmaalka khariidad gaar ah, balse waxay dhiirrigelinaysaa in la adeegsado saadaallo khariidadeed oo si wanaagsan u ilaalinaya saamiga dhabta ah ee dhulka.
Doodda ugu weyn waxay ku saabsan tahay khariidadda Mercator oo uu sameeyay khabiirkii khariidadaha ee reer Flanders, Gerardus Mercator, sannadkii 1569. Khariidaddan ayaa si weyn loogu adeegsaday waxbarashada iyo hagidda juqraafiyeed, balse waxay si weyn u lumisay dhulalka ku dhow cirifyada, halka meelaha ku dhow dhulbaraha ay muuqaal ahaan ka yaraanayaan cabbirkooda dhabta ah.
Tusaale ahaan, Mercator waxay muujineysaa in Greenland iyo Afrika ay isku dhow yihiin baaxad ahaan, inkastoo Afrika ay dhab ahaan 14 jeer ka weyn tahay Greenland. Qararkaan wuxuu ka dhashay baahida loo qabo in dusha dhulka oo wareegsan lagu sawiro khariidad siman, taas oo aan suurtagal ka dhigin in dhammaan cabbirrada iyo qaababka si isku mar ah loo ilaaliyo.
Qaraarka cusub ayaa dhiirrigelinaya isticmaalka saadaasha loo yaqaan “Equal Earth”, oo la sameeyay 2018, taas oo si ka wanaagsan u ilaalisa saamiga baaxadda qaaradaha. Midowga Afrika ayaa bishii Febraayo 2026 taageeray isticmaalka saadaashan, iyadoo Togo loo xilsaaray inay arrinta gaarsiiso Qaramada Midoobay.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Togo, Robert Dussey, ayaa ololaha ku tilmaamay dadaal lagu doonayo in dunida si cilmi ahaan sax ah loogu matalo. Wuxuu sheegay in khariidaduhu aysan ahayn sawirro juqraafiyeed oo keliya, balse ay saameyn ku yeelan karaan sida dadka iyo qaaradaha looga fahmo dunida.
Faransiiska ayaa ka mid ahaa dalalka taageeray qaraarka, waxaana wasiirka arrimaha dibadda Jean-Noël Barrot uu sheegay in wasaaraddiisu ay ka guuri doonto Mercator, iyadoo adeegsanaysa khariida cusub tas oo si wanaagsan ugu habboon ujeeddooyinka kala duwan.
Mareykanka ayaa ahaa dalka keliya ee diiday qaraarka. Wakiilka Mareykanka ee Qaramada Midoobay, Yaryna Ferencevych, ayaa ku doodday in Golaha Guud uu waqtigiisa ku bixinayo arrin aan mudnaanta siinayn dhibaatooyinka waaweyn ee caalamka.
Taageerayaasha hindisahan ayaa qaba in sixitaanka khariidadaha uu gacan ka geysan karo in si dhab ah loo fahmo baaxadda Afrika iyo muhiimaddeeda juqraafiyeed, dhaqaale iyo dad. Si kastaba, khariidadda Mercator weli waxay ku habboon tahay ujeeddooyin gaar ah oo ay ka mid yihiin hagidda badda iyo hawada, sidaas darteed qaraarku ma mamnuucayo isticmaalkeeda.
