Wararka24: 30-01-2026: Ilo-wareedyo dhanka sirdoonka ah ayaa sheegay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay ka fiirsaneyso tallaabooyin siyaasadeed iyo amni oo ay kaga jawaabayso go’aankii Israa’iil ay ku aqoonsatay Somaliland, iyadoo qorshayaashu ay ku lug leeyihiin taageero loo fidin karo xoogag maxalli ah oo ka jira gobolka Awdal.
Sida ay sheegeen laba sarkaal oo sare oo ka tirsan Hay’adda Nabad Sugidda iyo Sirdoonka Qaranka (NISA), qorshayaashan oo ay soo xigatay shabakad warbaahineed oo caalami ah ayaa la sheegay inay ku wajahan yihiin ka faa’iideysiga tabashooyinka beelaha ku nool Awdal, si cadaadis amni iyo mid siyaasadeed loogu saaro maamulka Somaliland ee Hargeysa.
Ilo-wareedyadu waxay tilmaameen in qorshahan loo arko jawaab istiraatiiji ah oo ka dhalatay go’aankii 26-kii December ee Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu uu Somaliland ugu aqoonsaday dal madax-bannaan, tallaabadaas oo Dowladda Federaalka Soomaaliya ay ku tilmaantay xad-gudub ka dhan ah sharciga caalamiga ah iyo midnimada dhuleed ee dalka.
Sida lagu sheegay xogaha la helay, Muqdisho ayaa doonaysa inay xoojiso doorka beelaha ku nool Awdal, oo ah gobol istiraatiiji ah kana tirsan waqooyiga-galbeed ee Soomaaliya, kuna dhow marinka muhiimka ah ee Bab al-Mandab.
Mas’uul ka tirsan NISA oo codsaday inaan magaciisa la shaacin ayaa sheegay in beelahaasi ay si taariikhi ah uga soo horjeedeen gooni-isu-taagga Somaliland, isla markaana ay u baahan yihiin taageero siyaasadeed iyo mid amni.
Xiisadda gobolka ayaa sii kordheysa, iyadoo 21-kii Janaayo ciidamada Somaliland ay sheegeen inay dileen laba nin oo hubeysan oo ku sugnaa Awdal. Dhanka kale, xildhibaanno ka tirsan Baarlamaanka Federaalka ayaa dhowaan ku dhawaaqay maamul ay ugu magac dareen “Guban State,” kaas oo si cad uga hor imaanaya maamulka Hargeysa.
Falanqeeyayaal arrimaha gobolka ayaa aaminsan in Israa’iil ay Somaliland u aragto meel istiraatiiji ah oo ay uga faa’iideysan karto danaha amni ee la xiriira Badda Cas iyo la socodka dhaqdhaqaaqa Xuutiyiinta Yemen. Cilmi-baare Jethro Norman oo ka tirsan Machadka Daraasaadka Caalamiga ah ee Denmark ayaa sheegay in joogitaanka Israa’iil ee Somaliland uu u sahlayo hawlo sirdoon iyo saadka ciidan.
Dhinaca gobolka, khilaafkan ayaa kala qeybiyay dalalka dariska ah. Jabuuti ayaa la sheegay inay si diblomaasiyadeed ula safatay Muqdisho, halka Imaaraadka Carabta uu weli taageero siiyo Somaliland. Dowladda Soomaaliya ayaa dhawaan joojisay wada-shaqeyn milatari oo ay la lahayd Imaaraadka, arrintaas oo sii xoojisay xiisadda.
Khubaro amni ayaa ka digaya in xaaladdan ay fursad u noqon karto kooxda Al-Shabaab, iyagoo sheegay in kororka dhaqdhaqaaqyada milatari iyo faragelinta shisheeye ay halis gelin karto xasilloonida waqooyiga dalka, oo muddo dheer ka mid ahaa deegaannada ugu nabada badan Soomaaliya.
