Wararka24: Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Ahmed, ayaa ku dhawaaqay dhismaha maamul ku-meel-gaar ah oo cusub oo loo magacaabay gobolka Tigray ee waqooyiga dalka, kaas oo loo xilsaaray xasilinta gobolka iyo diyaarinta doorashooyin la qorsheeyay in lagu qabto muddo lix bilood gudahood ah.
Go’aankan ayaa imanaya iyadoo gobolka Tigray uu wajahayo xiisado siyaasadeed iyo amni oo soo cusboonayay xogta la shaaciyay, maamulka cusub ayaa la doonayaa inuu abuuro jawi siyaasadeed oo suurageliya qabashada doorashooyin xor ah oo xalaal ah.
Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya ayaa sheegay in maamulka ku-meel-gaarka ahi uu shaqayn doono muddo lix bilood ah, muddadaasna uu diiradda saari doono xasilinta gobolka iyo diyaarinta hannaanka doorashada. Maamulka ayaa sidoo kale loo qorsheeyay inuu ka shaqeeyo dib-u-dhiska kaabeyaasha dhaqaalaha iyo adeegyada bulshada ee ay waxyeelleeyeen dagaalladii hore.
Abiy Ahmed ayaa qoraal uu ku baahiyay bartiisa X ku sheegay in dadka Tigray ay u baahan yihiin inay ka gudbaan colaadaha soo noqnoqday, si ay u helaan nabad waarta, xuquuqdooda ismaamul iyo fursado horumarineed. Wuxuu xusay in soo afjaridda colaadaha ay muhiim u tahay dib u soo celinta nolosha caadiga ah ee gobolka.
Jabhadda Xoreynta Shacabka Tigray (TPLF), oo muddo dheer saameyn weyn ku lahayd siyaasadda Itoobiya, ayaan weli si rasmi ah uga jawaabin magacaabista maamulka cusub, sida ku cad xogta la soo gudbiyay. Mowqifka jabhadda ayaa muhiim u noqon kara dadaallada lagu doonayo in lagu gaaro xasillooni siyaasadeed oo waarta.
Tigray ayaa weli la tacaalaya raadadkii dagaalkii socday intii u dhexeysay 2020 iyo 2022, kaas oo sababay dhimasho badan, barakac iyo burbur ku yimid adeegyada aasaasiga ah. Xogta hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan qaxootiga ayaa muujisay in boqolaal kun oo qof ay weli ku barakacsanaayeen gudaha Itoobiya, iyadoo gobolka uu sidoo kale wajahayo dhibaatooyin bani’aadannimo.
Dhanka kale, xiisadaha Tigray ayaa qayb ka ah xaalad amni oo ballaaran oo saameyn ku leh Geeska Afrika. Itoobiya iyo Eritrea ayaa is-weydaarsaday eedeymo la xiriira taageerada xoogagga hubeysan, halka Itoobiya ay sidoo kale Masar iyo Suudaan ku eedeysay inay taageeraan kooxaha ka soo horjeeda dowladda federaalka. Dalalka la eedeeyay ayaa beeniyay eedeymahaas.
Magacaabista maamulka cusub ayaa noqon doonta tijaabo ku saabsan awoodda dowladda Itoobiya ee dib ugu soo celinta xasilloonida Tigray, iyadoo weli ay jiraan walaacyo la xiriira hirgelinta heshiiskii nabadeed ee 2022 iyo khatarta colaado cusub.
