Wararka24: Ugu yaraan 24 baabuur ayaa la gubay, dukaamo ay leeyihiin muhaajiriin ajaanib ahna waa la dhacay, kadib markii dibadbaxyo looga soo horjeedo socdaalka ay isu beddeleen rabshado ka dhacay laba magaalo oo waaweyn oo Koonfur Afrika ah, sida ay sheegeen booliiska. Rabshaduhu waxay Khamiistii ka dhaceen Soweto, oo u dhow Johannesburg, iyo magaalada dekedda leh ee Durban.
Isku dhacyada ayaa yimid iyadoo ay sii kordhayaan doodaha ku saabsan go’aan ay Maxkamadda Dastuuriga ah ee Koonfur Afrika soo saartay bishii Luulyo, kaas oo dadka qaarkood u oggolaanaya inay codsadaan magangelyo inkastoo ay dalka soo galeen iyaga oo aan haysan dukumentiyada loo baahan yahay ama ay dhaafeen waqtigii codsiga.
Go’aankaasi wuxuu sababay in dad badan ay safaf dhaadheer u galaan xarumaha qaabilaadda magangelyo-doonka. Dowladda ayaa Jimcihii sheegtay inay wax ka beddeli doonto habka ay u fulinayso go’aanka maxkamadda, iyadoo sheegtay in nidaamkii hore uu culays saaray shaqaalaha isla markaana ay soo baxeen walaacyo la xiriira badbaadada iyo kala dambeynta dadweynaha.
Magaalada Durban, dibadbaxayaal ayaa isugu soo baxay bannaanka xarunta qaabilaadda qaxootiga ee dowladda, iyagoo dalbanayay in la joojiyo aqbalaadda codsiyada magangelyada. Booliiska ayaa adeegsaday rasaas caag ah si ay dadka u kala eryaan, halka ganacsiyo ku yaalla bartamaha magaalada ay albaabada u xireen sababo amni awgood.
Booliiska ayaa sheegay in 14 baabuur lagu gubay Durban, halka 10 kale lagu gubay Soweto. Magaalada Durban waxaa sidoo kale ka dhacay isku dhacyo u dhexeeyay muwaadiniin Koonfur Afrikaan ah iyo ajaanib, kadib markii la sheegay in muwaadin ajnabi ah uu weeraray mid ka mid ah dibadbaxayaasha. Saddex qof ayaa loo xiray dhacdadaas, sida ay booliisku sheegeen.
Soweto, gaar ahaan xaafadda Orlando West, dibadbaxayaal ayaa markii hore dalbaday in la xiro dukaamada yaryar ee xaafadaha, oo loo yaqaan spaza shops, kuwaas oo ay maamulaan ganacsato ajaanib ah. Warbaahinta maxalliga ah ayaa sheegtay in qaar ka mid ah ganacsatada lagu qasbay inay goobaha ka baxaan.
Afhayeenka dowladda William Baloyi ayaa sheegay in si khaldan loo fasiray go’aanka maxkamadda, taas oo abuurtay aragti ah in muhaajiriinta aan sharciga haysan si toos ah loo siinayo sharciyad. Wuxuu caddeeyay in go’aanku uusan qofna si toos ah u siinayn xaalad qaxootinimo ama xaq joogitaan joogto ah, isla markaana codsi kasta si gaar ah loo qiimeyn doono.
Koonfur Afrika waxay muddo dheer la tacaalaysay rabshadaha ka dhanka ah ajaanibta. Sannadkii 2008, in ka badan 60 qof ayaa lagu dilay weerarro noocaas ah, tobannaan kun oo kalena waxay ka barakaceen guryahooda. Saboolnimada, shaqo la’aanta iyo sinnaan la’aanta ayaa sii hurisa xiisadaha, inkastoo cilmi-baarayaashu ay sheegaan in eedeymaha guud ee muhaajiriinta loogu jeediyo shaqooyinka iyo dambiyada aan mar walba caddayn lagu taageerin.
