Wararka24: Hay’adda International Crisis Group ayaa ka digtay in Soomaaliya ay wajihi karto dib-u-dhac amni, iyadoo Al-Shabaab ay fursad u heli karto inay dib ula wareegto qaar ka mid ah deegaannada ay dowladda hadda maamusho, xilli howlgalka Midowga Afrika uu wajahayo isbeddel iyo hoos u dhac ku yimaada joogitaanka ciidamadiisa. Hay’addu waxay sheegtay in khatartu sii kordhi karto haddii ciidamada Soomaaliyeed aysan awoodin inay si degdeg ah ula wareegaan goobaha ay ciidamadu ka baxayaan.
Crisis Group waxay si gaar ah u xustay Qoryooley oo ka tirsan gobolka Shabeellaha Hoose iyo Jalalaqsi oo ka tirsan gobolka Hiiraan. Sida ay hay’addu sheegtay, labada magaalo ayaa wajahaya cadaadis amni oo sareeya, gaar ahaan haddii saldhigyada ay hadda joogaan ciidamada caalamiga ah aan lagu beddelin ciidamo Soomaali ah oo haysta awoodda iyo saadka lagama maarmaanka u ah difaaca.
Qoryooley ayaa ku taalla deegaan ay Al-Shabaab muddo dheer saameyn ku lahayd, iyadoo hay’addu ka digtay in bixitaanka ciidamada shisheeye uu abuuri karo fursad ay kooxda hubeysan ku kordhiso cadaadiskeeda magaalada iyo waddooyinka ku dhow. Jalalaqsi ayaa iyaduna muhiim u ah isku socodka gobolka Hiiraan, waxaana Crisis Group ay tilmaantay in kooxda ay muddooyinkii dambe kordhisay joogitaankeeda qaybo ka mid ah HirShabelle.
Hay’addu waxay sheegtay in xitaa haddii aysan Al-Shabaab si toos ah ula wareegin magaalooyin waaweyn, luminta goobo ama waddooyin muhiim ah ay kooxda siin karto jiha cusub. Qabsashada xarumaha ganacsiga iyo marinnada isku xira deegaannada ayaa sidoo kale u abuuri karta ilo dhaqaale iyo awood ay ku ballaariso saameynteeda.
Digniinta ayaa kusoo beegmaysa xilli Soomaaliya ay u gudbeyso nidaam amni oo ka duwan kii ay muddo dheer ku tiirsaneyd. AUSSOM ayaa door weyn ku leh taageerada amniga, halka UNSOS ay ciidamada Midowga Afrika siiso adeegyo saadka ah oo ay ka mid yihiin shidaal, cunto, biyo, gaadiid iyo adeegyo kale.
Crisis Group waxay sheegtay in haddii taageeradaas hoos u dhacdo, ay adkaan karto in AUSSOM ay sii haysato dhammaan saldhigyada ay hadda ku sugan tahay. Uganda ayaa tusaale ahaan ciidamo ku leh saldhigyo dhowr ah oo ku yaalla Shabeellaha Hoose, waxaana hay’addu sheegtay in mustaqbalka ay muhiim noqon doonto cidda si dhab ah ula wareegaysa goobahaas.
Warbixintu waxay sidoo kale tilmaantay in Soomaaliya ay sii kordhin karto ku tiirsanaanta heshiisyada amni ee laba-geesoodka ah ee ay la leedahay Uganda, Kenya iyo Itoobiya. Türki ayaa sidoo kale sii wadi kara taageerada iyo tababarka ciidamada Soomaaliya, halka Mareykanku uu sii wadi karo hawlgallada iyo taageerada ka dhanka ah Al-Shabaab.
Crisis Group waxay dowladda Soomaaliya kula talisay inay mudnaanta siiso difaaca dhulka ay hadda maamusho, halkii ay xoogga saari lahayd furitaanka howlgallo cusub oo ballaaran. Hay’addu waxay sheegtay in ciidamada Soomaaliyeed ay weli u baahan yihiin qalab, sirdoon, gaadiid iyo taageero cirka ah oo ay bixiyaan saaxiibada caalamka.
Ugu dambeyn, Crisis Group waxay ku baaqday in khilaafaadka siyaasadeed ee u dhexeeya dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada la xalliyo, si loo helo qorshe amni oo mideysan. Waxay ka digtay in haddii aan si wanaagsan looga faa’iideysan waqtiga haray ee taageerada caalamiga ah, meelaha ay ka baxaan ciidamada shisheeye ay abuuri karaan firaaq amni oo Al-Shabaab ay ka faa’iideysato.
